# महाराष्ट्रातील ५ ज्योतिर्लिंगं: नावं, ठिकाणं आणि ५ दिवसांचा प्लॅन

Jyotirlingas in Maharashtra Information in Marathi

Author: Vivek Kadam (विवेक कदम), Content Manager, Webcof
Source: https://marathitravel.com/jyotirlinga-in-maharashtra/
Updated: 2026-11-10

महाराष्ट्रातील ५ ज्योतिर्लिंगं: भीमाशंकर, त्र्यंबकेश्वर, घृष्णेश्वर, औंढा नागनाथ, परळी वैजनाथ. कुठे आहेत, कसं जायचं, ५ दिवसांचा प्लॅन, गर्दीचे दिवस आणि टिप्स.

बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी पाच महाराष्ट्रात मानली जातात: भीमाशंकर, त्र्यंबकेश्वर, घृष्णेश्वर, औंढा नागनाथ आणि परळी वैजनाथ. यातली तीन (घृष्णेश्वर, औंढा, परळी) मराठवाड्यात जवळजवळ आहेत. खाली पाचही ठिकाणं, कसं जायचं आणि ५ दिवसांचा प्लॅन दिला आहे.

## महाराष्ट्रातील ५ ज्योतिर्लिंगं

| ज्योतिर्लिंग | जिल्हा | कुठून किती | खास काय |
|---|---|---|---|
| [भीमाशंकर ज्योतिर्लिंग मंदिर](/bhimashankar-jyotirlinga-information-in-marathi/) | पुणे | पुण्याहून साधारण ११० किमी | सह्याद्रीच्या जंगलात; दर्शनासाठी ऑनलाइन पास |
| [त्र्यंबकेश्वर ज्योतिर्लिंग](/trimbakeshwar-jyotirling-temple-nashik/) | नाशिक | नाशिकहून साधारण २८ किमी | गोदावरीचा उगम; ब्रह्मगिरी |
| [श्री घृष्णेश्वर ज्योतिर्लिंग](/information-ghrishneshwar-temple/) | छत्रपती संभाजीनगर | संभाजीनगरहून साधारण ३० किमी | बारावं ज्योतिर्लिंग; वेरूळ लेण्यांच्या शेजारी |
| [औंढा नागनाथ मंदिर](/aundha-nagnath-temple-hingoli/) | हिंगोली | हिंगोलीहून साधारण २५ किमी | हेमाडपंती मंदिर; गाभारा जमिनीखाली |
| [श्री वैजनाथ मंदिर, परळी](/shri-vaijanath-temple-parli/) | बीड | लातूरहून साधारण ६५ किमी | गाभाऱ्यात लिंगाला स्पर्श करता येतो |

औंढा नागनाथ आणि परळी वैजनाथ यांच्याबद्दल दोन मतं आहेत: नागेश्वर हे गुजरातमधल्या द्वारकेजवळचं आणि वैद्यनाथ हे झारखंडमधल्या देवघरचं, असंही मानलं जातं. महाराष्ट्रात औंढा आणि परळीलाच ज्योतिर्लिंग मानून भाविक जातात.

## पाचही ज्योतिर्लिंगं: ५ दिवसांचा प्लॅन (पुण्याहून)

| दिवस | कुठे | प्रवास (साधारण) |
|---|---|---|
| १ | पुणे → [भीमाशंकर](/bhimashankar-jyotirlinga-information-in-marathi/), दर्शन; रात्री मंचर किंवा नारायणगाव | ११० किमी |
| २ | भीमाशंकर → नाशिक → [त्र्यंबकेश्वर](/trimbakeshwar-jyotirling-temple-nashik/), दर्शन; रात्री त्र्यंबक किंवा नाशिक | २००-२२० किमी |
| ३ | त्र्यंबकेश्वर → [घृष्णेश्वर](/information-ghrishneshwar-temple/) (वेरूळ), दर्शन; जमलं तर [वेरूळ लेणी](/verul-caves-information-in-marathi/) (मंगळवारी बंद) | २००-२२० किमी |
| ४ | वेरूळ → [औंढा नागनाथ](/aundha-nagnath-temple-hingoli/), दर्शन; रात्री औंढा किंवा हिंगोली | २००-२२० किमी |
| ५ | औंढा → [परळी वैजनाथ](/shri-vaijanath-temple-parli/), दर्शन → पुणे (किंवा दुसऱ्या दिवशी) | परळीपर्यंत १२०-१५०, परळी-पुणे साधारण ३३० किमी |

वेळ कमी असेल तर दोन भागांत करा: पुण्याहून भीमाशंकर-त्र्यंबकेश्वर (२ दिवस), आणि संभाजीनगरहून घृष्णेश्वर-औंढा-परळी (२-३ दिवस).

## कधी जायचं?

- **ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी:** प्रवासासाठी सगळ्यात चांगला काळ.
- **श्रावण सोमवार आणि महाशिवरात्री:** सगळ्यात मोठी गर्दी; दर्शनाला ४-६ तास लागू शकतात. याच दिवशी जायचं असेल तर पहाटे पोचा.
- **पावसाळ्यात भीमाशंकर:** घाट आणि जंगल सुंदर, पण धुकं आणि निसरडे रस्ते.

## या चुका टाळा

- भीमाशंकरसाठी दर्शनाची ऑनलाइन नोंदणी (पास) आधी करून ठेवा.
- त्र्यंबकेश्वरला एजंट "लवकर दर्शन" किंवा पूजेसाठी गाठतात. फक्त मंदिराच्या अधिकृत काउंटरवरच पैसे द्या.
- औंढ्याचा गाभारा जमिनीखाली, अरुंद मार्गाने आहे. गुडघेदुखी असलेल्यांनी आणि खूप लहान मुलांनी काळजी घ्यावी.
- ५ दिवसांत ९००-१,००० किमी गाडी चालवावी लागते. एकाच ड्रायव्हरवर सगळं सोडू नका; रात्री प्रवास टाळा.

## जवळपास अजून काय बघायचं

- **[अंबाजोगाई योगेश्वरी](/ambajogai-yogeshwari/):** परळीहून २५ किमी.
- **[अष्टविनायक गणपती](/ashtavinayak-ganpati-information-in-marathi/)** आणि **[महाराष्ट्रातील लेणी](/caves-in-maharashtra/).**
- वाटेत: [सप्तशृंगी देवी, वणी](/saptashrungi-devi/), [श्री साईबाबा समाधी मंदिर](/shri-sai-baba-samadhi-mandir/), [शनी शिंगणापूर](/shani-shingnapur/).

## लोक नेहमी विचारतात

### महाराष्ट्रात किती ज्योतिर्लिंगं आहेत?

महाराष्ट्रात पाच ज्योतिर्लिंगं मानली जातात: भीमाशंकर (पुणे), त्र्यंबकेश्वर (नाशिक), घृष्णेश्वर (छत्रपती संभाजीनगर), औंढा नागनाथ (हिंगोली) आणि परळी वैजनाथ (बीड).

### पाचही ज्योतिर्लिंगं किती दिवसांत होतात?

गाडीने साधारण ५ दिवस. पुण्याहून भीमाशंकर, मग त्र्यंबकेश्वर, घृष्णेश्वर, औंढा आणि परळी. एकूण प्रवास साधारण ९००-१,००० किमी.

### औंढा आणि परळी खरंच ज्योतिर्लिंग आहेत का?

महाराष्ट्रात औंढा नागनाथ आणि परळी वैजनाथ ही ज्योतिर्लिंगं मानली जातात. गुजरातमधलं नागेश्वर (द्वारका) आणि झारखंडमधलं बैद्यनाथ (देवघर) हेही तीच ज्योतिर्लिंगं असल्याचं मानलं जातं; दोन्ही ठिकाणी भाविक श्रद्धेने जातात.

### ज्योतिर्लिंग दर्शनाला कधी जायचं?

ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी प्रवासासाठी चांगला. श्रावण सोमवार आणि महाशिवरात्रीला सगळ्यात जास्त गर्दी असते.

## स्रोत

- [Wikipedia: Jyotirlinga](https://en.wikipedia.org/wiki/Jyotirlinga)
- [Maharashtra Tourism](https://www.maharashtratourism.gov.in/)
