# मुल्हेर किल्ला माहिती

Mulher Fort Information in Marathi

Author: Vivek Kadam (विवेक कदम), Content Manager, Webcof
Source: https://marathitravel.com/mulher-fort/
Updated: 2026-11-10

बागलाणचा मुल्हेर किल्ला: मुल्हेर गावातून वाट, माचीवरची मंदिरं, मोरागड आणि हरगड, किती वेळ, साल्हेरसोबत २ दिवसांचा प्लॅन, खर्च, पाणी आणि काळजी.

## थोडक्यात

- कुठे: मुल्हेर गाव, सटाणा-ताहाराबादजवळ; नाशिकहून साधारण १०० किमी
- पायथ्याचं गाव: मुल्हेर
- वर कसं जायचं: गावातून मळलेली पायवाट, मग माची आणि दगडी पायऱ्या
- किती वेळ लागतो: मुल्हेरच्या माथ्यापर्यंत साधारण २ तास; मोरागडसह अर्धा ते पूर्ण दिवस
- कधी जायचं: ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी
- तिकीट: प्रवेश शुल्क नाही

> **जाण्याआधी:** गडावर दुकानं नाहीत. पाणी आणि जेवण सोबत न्या. हरगडची वाट अवघड आहे; ती फक्त अनुभवी ग्रुपसोबत.

साल्हेरपासून साधारण २० किमीवर, बागलाण भागात मुल्हेर उभा आहे. हा एकटा किल्ला नाही: शेजारी मोरागड आणि हरगड, आणि तिघांचं मिळून एक कुटुंब. मुल्हेरच्या मोठ्या माचीवर जुन्या मंदिरांचे अवशेष, तलाव आणि समोर साल्हेर-सालोट्याचं दृश्य. साल्हेरइतका उंच आणि दमवणारा नाही, त्यामुळे बागलाणची सुरुवात करायला चांगला.

## थोडा इतिहास

मुल्हेर ही बागलाणच्या राठोड (बहिर्जी) राजांची राजधानी मानली जाते. सुरत-बुऱ्हाणपूर व्यापारी मार्गाजवळ असल्याने या भागावर मुघल आणि मराठे दोघांची नजर होती. साल्हेरच्या लढाईनंतर (१६७२) बागलाणचे किल्ले मराठ्यांच्या ताब्यात आले, आणि १८१८ मध्ये इंग्रजांकडे गेले.

## काय बघायचं

- **माची:** गडाखालचं मोठं पठार; जुन्या वाड्यांचे आणि मंदिरांचे अवशेष.
- **गणेश आणि सोमेश्वर मंदिरं:** माचीवर, दगडी बांधकाम.
- **तलाव आणि टाकी:** माचीवर आणि बालेकिल्ल्यावर.
- **बालेकिल्ला:** माथ्यावरून साल्हेर, सालोटा, हरगड आणि मोरा.
- **मोरागड:** मुल्हेरला जोडलेला शेजारी गड; कातळातल्या पायऱ्या आणि गुहा.

## कसं जायचं?

- **नाशिकहून:** नाशिक-सटाणा-ताहाराबाद-मुल्हेर (साधारण १०० किमी, अडीच-तीन तास).
- **पुण्याहून:** साधारण ३१० किमी, नाशिकमार्गे.
- **मुंबईहून:** साधारण २७० किमी.
- **एसटीने:** नाशिक किंवा सटाण्याहून ताहाराबाद, तिथून मुल्हेरसाठी एसटी किंवा जीप.

## फिरायचा क्रम

| टप्पा | किती वेळ | काय |
|---|---|---|
| मुल्हेर गाव → माची | १-१.५ तास | मळलेली वाट, हळूहळू चढ |
| माची | ३०-४५ मिनिटं | मंदिरं, तलाव, अवशेष |
| माची → बालेकिल्ला | ३० मिनिटं | दगडी पायऱ्या |
| बालेकिल्ला → मोरागड (ऐच्छिक) | १-१.५ तास | खिंडीतून मोरा, परत माचीवर |
| उतरणं | १-१.५ तास | त्याच वाटेने गावात |

## किती खर्च येतो?

| खर्च | एका माणसाचा अंदाजे |
|---|---|
| स्वतःची गाडी, नाशिकहून (४ जण, ये-जा) | ₹४००-६०० |
| स्वतःची गाडी, पुण्याहून (४ जण, ये-जा) | ₹१,२००-१,८०० |
| गावात घरगुती जेवण | ₹१५०-२५० |
| ट्रेक कंपनी, साल्हेरसह २ दिवस | ₹२,५००-३,५०० |
| प्रवेश शुल्क | नाही |

## सुविधा

- **जेवण आणि राहणं:** मुल्हेर गावात घरगुती जेवण आणि मुक्काम विचारून मिळतो; हॉटेल नाहीत.
- **पाणी:** गडावरच्या टाक्यांमध्ये; उन्हाळ्यात कमी. सोबत भरपूर न्या.
- **स्वच्छतागृह:** गडावर नाही.
- **पार्किंग:** गावात, मंदिराजवळ.

## कधी जायचं?

- **ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी:** सगळ्यात आरामात; साल्हेरसोबत २ दिवसांचा प्लॅन करा.
- **पावसाळा:** हिरवागार, पण हरगड आणि मोऱ्याच्या पायऱ्या निसरड्या.
- **उन्हाळा:** पहाटे सुरुवात करा; दुपारी वाटेत सावली कमी.

## गर्दी

मुल्हेरला गर्दी कमी असते. डिसेंबर-जानेवारीच्या शनिवार-रविवारी साल्हेर-मुल्हेरचे ट्रेक ग्रुप दिसतात.

## या चुका टाळा

- **हरगड नवशिक्यांनी:** हरगडची वाट अवघड आणि कमी वापरलेली; वाटाड्याशिवाय जाऊ नका.
- **एकाच दिवशी साल्हेर आणि मुल्हेर:** दोन्ही मिळून खूप दमछाक होते. दोन दिवस धरा.
- **गावात न सांगता मुक्काम:** संध्याकाळी उशिरा पोचण्याआधी गावात फोन करून जेवण-मुक्कामाचं ठरवा.

## जवळपास अजून काय बघायचं

- **[साल्हेर किल्ला](/salher-fort/):** साधारण २० किमी; महाराष्ट्रातला सगळ्यात उंच किल्ला.
- **[सप्तशृंगी देवी, वणी](/saptashrungi-devi/):** साधारण ७० किमी.
- **[अंकाई-टंकाई किल्ला](/ankai-tankai-fort/):** मनमाडजवळ.

## लोक नेहमी विचारतात

### मुल्हेर किल्ला चढायला किती वेळ लागतो?

मुल्हेर गावातून माचीपर्यंत साधारण सव्वा ते दीड तास आणि माथ्यापर्यंत आणखी अर्धा तास. मोरागड करायचा असेल तर आणखी तास-दीड तास धरा.

### मुल्हेर, मोरा आणि हरगड एकाच दिवशी होतात का?

हो, फिट असाल आणि सकाळी लवकर सुरुवात केली तर. ट्रेक कंपन्या आधी हरगड, मग मुल्हेर आणि शेवटी मोरागड असा क्रम करतात. हरगडचा भाग अवघड आहे; नवीन असाल तर फक्त मुल्हेर आणि मोरा करा.

### साल्हेर आणि मुल्हेर एकत्र कसे करायचे?

दोन दिवस धरा: पहिल्या दिवशी वाघांबेहून साल्हेर (आणि हवं तर सालोटा), रात्री मुल्हेर गावात मुक्काम, दुसऱ्या दिवशी मुल्हेर-मोरा. दोन्ही पायथ्यांमध्ये साधारण २० किमी.

### मुल्हेरला पाणी मिळतं का?

माचीवर आणि गडावर टाकी आहेत, पण उन्हाळ्यात पाणी कमी होतं. माणशी २-३ लिटर पाणी सोबत न्या.

## स्रोत

- [Treks and Trails: Salher, Salota, Mulher, Mora, Hargad](https://treksandtrails.org/tours/trek-to-salher-salota-mulher-mora-hargad)
- [Explorers: Salher-Mulher trek route](https://explorersgroup.in/?p=2367)
