# श्री विठ्ठल रुक्मिणी मंदिर, पंढरपूर माहिती

Vitthal Temple Information in Marathi

Author: Vivek Kadam (विवेक कदम), Content Manager, Webcof
Source: https://marathitravel.com/vitthal-temple-pandharpur/
Updated: 2026-11-08

पंढरपूरचा विठोबा: पदस्पर्श आणि मुखदर्शन, दर्शनाच्या वेळा, आषाढी-कार्तिकी वारी, चंद्रभागा, कसं जायचं, कुठे राहायचं आणि तुळजापूर-अक्कलकोटसोबत सर्किट.

## थोडक्यात

- कुठे: पंढरपूर, सोलापूरपासून साधारण ७२ किमी; पुण्याहून साधारण २१० किमी
- किती वेळ लागतो: मुखदर्शन अर्धा-एक तास; पदस्पर्श दर्शनाला ३ ते ८ तास, वारीला त्याहून जास्त
- कधी जायचं: ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी; आषाढी आणि कार्तिकी एकादशीला लाखोंची गर्दी
- तिकीट: दर्शन मोफत

"पंढरीचा राणा" विठोबा म्हणजे महाराष्ट्राच्या भक्तीचा केंद्रबिंदू. संत ज्ञानेश्वर, नामदेव, तुकाराम, जनाबाई, चोखामेळा: सगळ्या संतांनी गायलेला हा पांडुरंग विटेवर कमरेवर हात ठेवून उभा आहे. चंद्रभागेच्या काठी वसलेल्या पंढरपुरात आषाढी-कार्तिकीला लाखो वारकरी पायी येतात.

## थोडा इतिहास आणि श्रद्धा

आख्यायिकेनुसार भक्त पुंडलिक आई-वडिलांची सेवा करत असताना विठ्ठल भेटायला आला. पुंडलिकाने बसायला वीट दिली आणि सेवा संपेपर्यंत थांबायला सांगितलं; तेव्हापासून देव विटेवर उभा आहे. मंदिराचा जुना भाग बाराव्या-तेराव्या शतकातला मानला जातो; त्यानंतर वेळोवेळी त्यात भर पडली.

## काय बघायचं

- **विठ्ठलाचं गाभारा:** काळ्या पाषाणातली, कमरेवर हात ठेवलेली मूर्ती.
- **रुक्मिणी मंदिर:** विठ्ठल मंदिराच्या परिसरातच वेगळं मंदिर.
- **नामदेव पायरी:** मंदिराच्या पहिल्या पायरीत संत नामदेवांची समाधी मानली जाते; भाविक तिला वंदन करून आत जातात.
- **चंद्रभागा घाट आणि पुंडलिक मंदिर:** नदीच्या पात्रात पुंडलिकाचं मंदिर.
- **गोपाळपूर, विष्णुपद:** गावाजवळची इतर ठिकाणं.

## दर्शन

- **पदस्पर्श दर्शन:** पायांवर डोकं ठेवता येतं; लांब रांग, दर्शन मंडपातून.
- **मुखदर्शन:** लांबून, कमी वेळात.
- दर्शन मोफत. वेळा आणि ऑनलाईन सोयी मंदिर समितीच्या वेबसाईटवर बघा.
- आषाढी-कार्तिकीला मंदिर सलग २४ तास दर्शनासाठी उघडं ठेवलं जातं.

## कसं जायचं

- **पुण्याहून:** साधारण २१० किमी, ४-५ तास. स्वारगेटहून थेट एसटी.
- **सोलापूरहून:** साधारण ७२ किमी, दीड तास.
- **मुंबईहून:** पुणेमार्गे साधारण ३६० किमी.
- **रेल्वेने:** पंढरपूर स्टेशन; किंवा कुर्डुवाडी जंक्शनला उतरून बस.

## कधी जायचं

ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी हवा चांगली. वारीचा अनुभव घ्यायचा असेल तर आषाढी (जून-जुलै) किंवा कार्तिकी (२०२६ मध्ये २०-२१ नोव्हेंबर), पण तेव्हा गर्दी, मुक्काम आणि वाहतुकीची तयारी ठेवा. शांत दर्शनासाठी आठवड्याचे मधले दिवस, एकादशी सोडून.

## राहायचं कुठे

मंदिर समितीची भक्त निवासं, मठ, धर्मशाळा आणि लॉज. वारीच्या काळात सगळं आधीच भरतं; तेव्हा सोलापूर किंवा टेंभुर्णीला मुक्काम करावा लागतो.

## दर्शनाचा क्रम

| वेळ | काय |
|---|---|
| पहाटे ४-५ | काकड आरती, मुखदर्शन |
| ५-८ | पददर्शन रांग (सामान्य दिवशी २-४ तास) |
| ८-९ | रुक्मिणी मंदिर |
| ९-१० | चंद्रभागा घाट, पुंडलिक मंदिर |
| १० नंतर | नामदेव पायरी, नाश्ता |

## किती खर्च येतो?

| खर्च | अंदाजे |
|---|---|
| दर्शन | मोफत |
| भक्तनिवास/लॉज (रात्र) | ₹५००-२,००० |
| पुण्याहून एसटी (जाऊन-येऊन) | ₹४००-७०० |

## सुविधा

- मंदिर समितीचं भक्तनिवास, मठ आणि धर्मशाळा भरपूर.
- पादत्राणं-मोबाईल ठेवण्याची सोय.

## गर्दी

- आषाढी आणि कार्तिकी एकादशीला लाखो वारकरी; खासगी वाहनांना शहरात बंदी, पददर्शनाला दिवसभर रांगा.
- माघी आणि चैत्री एकादशी, दर एकादशीला गर्दी.

## जवळची ठिकाणं

- **[गोंदवले](/gondavale/):** श्री ब्रह्मचैतन्य महाराजांचं समाधी मंदिर, साधारण १०० किमी.
- **[आळंदी आणि देहू](/alandi-dehu/):** वारीच्या पालख्या इथून निघतात.
- **[अक्कलकोट, स्वामी समर्थ](/akkalkot-swami-samarth/):** साधारण १२० किमी.
- [तुळजाभवानी, तुळजापूर](/shri-tuljabhavani-temple/): साधारण ११५ किमी.
- अक्कलकोट स्वामी समर्थ: साधारण १२० किमी.
- [श्री साईबाबा, शिर्डी](/shri-sai-baba-samadhi-mandir/) आणि [जेजुरी](/khandoba-temple-jejuri/): पुण्याकडे परतताना.

## या चुका टाळा

- **आषाढीला गाडी घेऊन शहरात:** खासगी वाहनं बंद असतात.
- **पददर्शनासाठी दुपारी रांगेत:** उन्हात तासन्तास; पहाटे जा.
- पदस्पर्श रांगेत पाणी आणि थोडा खाऊ सोबत ठेवा.
- चंद्रभागेत स्नान करताना पाण्याची पातळी बघा; पावसाळ्यात प्रवाह जोरात असतो.
- वारीच्या काळात पंढरपुरात खाजगी वाहनांना बंदी असते; गावाबाहेर पार्किंग.

## लोक नेहमी विचारतात

### पंढरपूरला पदस्पर्श आणि मुखदर्शन म्हणजे काय?

पदस्पर्श दर्शनात विठ्ठलाच्या पायांवर डोकं ठेवता येतं; त्याची रांग लांब असते. मुखदर्शनात थोड्या लांबून, कमी वेळात दर्शन होतं. वेळ कमी असेल तर मुखदर्शन घ्या.

### पंढरपूर दर्शनाला किती वेळ लागतो?

सामान्य दिवशी मुखदर्शन अर्धा-एक तास; पदस्पर्श दर्शनाला ३ ते ८ तास. एकादशी, सुट्ट्या आणि वारीच्या काळात रांग दहा-बारा तासांपर्यंत जाते.

### आषाढी आणि कार्तिकी एकादशी कधी असते?

आषाढी एकादशी जून-जुलैमध्ये (ज्यासाठी आळंदी-देहूहून पालख्या पायी येतात) आणि कार्तिकी एकादशी ऑक्टोबर-नोव्हेंबरमध्ये. २०२६ मध्ये कार्तिकी एकादशी २०-२१ नोव्हेंबरला आहे.

### पुण्याहून पंढरपूरला कसं जायचं?

पुण्याहून साधारण २१० किमी, ४-५ तास (इंदापूर-टेंभुर्णीमार्गे). स्वारगेटहून थेट एसटी. रेल्वेने कुर्डुवाडीमार्गे पंढरपूर स्टेशन.

### पंढरपूरसोबत आणखी काय बघता येतं?

गावातच चंद्रभागेचा घाट, पुंडलिक मंदिर, नामदेव पायरी आणि गोपाळपूर. जवळ तुळजापूर (साधारण ११५ किमी) आणि अक्कलकोट (साधारण १२० किमी).

### पंढरपूरला पददर्शन आणि मुखदर्शन यात फरक काय?

पददर्शनात विठ्ठलाच्या पायावर डोकं ठेवता येतं; रांग लांब असते. मुखदर्शन लांबून, लवकर होतं. गर्दीच्या दिवशी मुखदर्शन सोपं.

## स्रोत

- [Wikipedia: Vithoba Temple, Pandharpur](https://en.wikipedia.org/wiki/Vithoba_Temple,_Pandharpur)
- [Shri Vitthal Rukmini Mandir Samiti](https://vitthalrukminimandir.org/)
