मुळशी धरण आणि परिसर माहिती
Mulshi Dam and Lake Information in Marathi
पुण्यापासून दीड तासावर, सह्याद्रीच्या डोंगरांमध्ये पसरलेलं मोठं जलाशय: पावसाळ्यात धबधबे आणि ढग, हिवाळ्यात शांत पाणी आणि धुकं.
Mulshi Dam and Lake, Mulshi, Mulshi Dam, Mulshi Lake, मुळशी तलाव, Mulshi backwaters, Tata dam Mulshi, Pirangut
एका नजरेत
- कुठे
- पुण्याच्या पश्चिमेला, पिरंगुट-पौडमार्गे; पुण्याहून साधारण ४०-५० किमी
- प्रकार
- धरण / तलाव
- किती अवघड
- सोपं
- कधी जायचं
- ऑगस्टचा शेवट ते फेब्रुवारी; पावसाळ्यात आदेश तपासून
- पायथ्याचं गाव
- मुळशी गाव / धरणाचा परिसर
- वर कसं जायचं
- गाडीने धरणाच्या काठापर्यंत
- किती वेळ लागतो
- अर्धा ते एक दिवस
- तिकीट
- धरण पाहायला शुल्क नाही (धरणाच्या भिंतीवर प्रवेश नाही)
- वेळ
- दिवसा; पावसाळ्यात बंदी आदेश असल्यास संध्याकाळआधी परत
गाडी जिथपर्यंत जाते (पायथा, पार्किंग किंवा जेट्टी) तिथपर्यंतचा रस्ता दिसेल.
मुळशीला जायचं ठरवत असाल, आणि तेही पावसाळ्यात, तर निघण्याआधी दोन गोष्टी नक्की तपासा. एक, पुणे जिल्हा प्रशासनाचा त्या आठवड्याचा बंदी आदेश: पावसाळ्यात मुळशी धरण, ताम्हिणीचं जंगल आणि काही धबधब्यांजवळ जाण्यावर दरवर्षी निर्बंध लावले जातात. दोन, ताम्हिणी रस्ता सुरू आहे का; दरड कोसळल्यामुळे तो कधी कधी आठवडे-आठवडे बंद राहतो. २०२६ च्या पावसाळ्यात तो काही आठवडे बंद होता.
मुळशी म्हणजे काय खास?
पुण्याच्या पश्चिमेला, मुळा नदीवर टाटांनी वीजनिर्मितीसाठी बांधलेलं मुळशी धरण आहे. त्याचं पाणी सह्याद्रीच्या डोंगरांमध्ये लांबवर, अनेक फाट्यांनी पसरलेलं आहे. पावसाळ्यात आजूबाजूचे डोंगर हिरवेगार होतात, शेकडो धबधबे वाहतात, आणि ढग पाण्यावर उतरतात. हिवाळ्यात सकाळी पाण्यावर धुकं असतं आणि सगळं शांत असतं.
मुळशीची खरी मजा धरणाच्या एका ठिकाणी नाही, तर पौडपासून ताम्हिणीपर्यंतच्या संपूर्ण रस्त्यावर आहे: पाण्याच्या कडेला थांबणं, छोट्या गावांतून फिरणं, आणि शांत बसणं.
काय बघायचं?
धरणाच्या भिंतीवर पर्यटकांना प्रवेश नाही; ती टाटा पॉवरची सुरक्षित जागा आहे. पण धरणाच्या आजूबाजूच्या रस्त्यावरून पाण्याचे सुंदर नजारे दिसतात. मुळशीपासून पुढे ताम्हिणी घाट सुरू होतो, जो पावसाळ्यातल्या धबधब्यांसाठी प्रसिद्ध आहे. मुळशी भागात काही छोट्या टेकड्या आणि ट्रेक आहेत, आणि धरणाच्या काठावर अनेक कॅम्पसाइट्स.
हिवाळ्यात काही ठिकाणी कायाकिंग आणि कॅम्पिंग असतं; ते फक्त परवानगी असलेल्या, लाइफ जॅकेट देणाऱ्या आयोजकांकडूनच करा.
कसं जायचं?
पुण्याहून चांदणी चौक-पिरंगुट-पौडमार्गे मुळशी, साधारण चाळीस-पन्नास किलोमीटर, दीड तास. शनिवार-रविवारी पिरंगुट-पौड रस्त्यावर सकाळी आणि संध्याकाळी चांगलीच वाहतूक कोंडी होते, म्हणून सकाळी सात-साडेसातच्या आत निघा. पुण्याहून पौड आणि मुळशीकडे पीएमपी आणि एसटी बस जातात, पण धरणाच्या वेगवेगळ्या ठिकाणी फिरायला स्वतःची गाडी लागते. मुंबईहून लोणावळामार्गे किंवा कोलाड-ताम्हिणीमार्गे येता येतं, पण ताम्हिणी रस्ता सुरू आहे याची खात्री करा.
किती खर्च येईल?
| खर्च | अंदाजे रक्कम |
|---|---|
| धरण बघणं | शुल्क नाही |
| पुण्याहून गाडी (चौघे) | माणशी ₹२००-३०० |
| ढाब्यावर जेवण | माणशी ₹३००-५०० |
| रिसॉर्ट/कॅम्प मुक्काम | ₹१,५००-६,००० रात्रीला |
धरण बघायला शुल्क नाही. पुण्याहून चौघे गाडीने गेलात तर पेट्रोल धरून माणशी साधारण दोनशे-तीनशे रुपये, आणि रस्त्यावरच्या हॉटेलात जेवण माणशी तीनशे ते पाचशे रुपये. रिसॉर्ट किंवा कॅम्पसाइटवर राहायचं असेल तर साधारण पंधराशे ते सहा हजार रुपये रात्रीला, सोयींनुसार.
खाणं, राहणं आणि बाकी सोयी
पौड-मुळशी रस्त्यावर पिठलं-भाकरी, मिसळ, भजी, आणि चुलीवरचं मटण-चिकन देणारे अनेक ढाबे आहेत. पावसाळ्यात गरम भजी आणि चहा ही इथली ओळख. मुळशी आणि ताम्हिणी भागातली अनेक कुटुंबं पर्यटनावर जगतात; रस्ता बंद असतो तेव्हा त्यांना मोठा फटका बसतो. म्हणून गावातल्या छोट्या हॉटेलात जेवा, स्थानिक होमस्टेमध्ये राहा.
कधी जायचं?
| काळ | कसा असतो |
|---|---|
| जुलै-ऑगस्ट | धरण भरतं; बंदी आदेश; ताम्हिणी रस्ता बंद असू शकतो |
| ऑगस्टचा शेवट-ऑक्टोबर | सगळ्यात चांगला: पाणी भरलेलं, डोंगर हिरवे |
| नोव्हेंबर-फेब्रुवारी | शांत, धुकं, कॅम्पिंग |
| मार्च-जून | पाणी खूप खाली |
पावसाळ्यात मुळशी सगळ्यात सुंदर दिसतं, पण निर्बंध आणि गर्दी दोन्ही जास्त. धरण साधारण जुलैच्या मध्यापासून ऑगस्टपर्यंत भरतं. सगळ्यात चांगला काळ म्हणजे ऑगस्टचा शेवट ते ऑक्टोबर, जेव्हा पाणी भरलेलं असतं, डोंगर हिरवे असतात आणि निर्बंध सहसा उठलेले असतात. हिवाळा (नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी) शांततेसाठी आणि कॅम्पिंगसाठी चांगला. उन्हाळ्यात पाणी खूप खाली जातं.
पावसाळ्यातल्या शनिवार-रविवारी पिरंगुट-पौडमध्ये तासन्तास कोंडी होते; जमलं तर आठवड्यात जा.
जाताना एवढं लक्षात ठेवा
धरणात आणि धबधब्यांखाली पोहू नका; मुळशी-ताम्हिणी भागात दरवर्षी बुडण्याच्या घटना होतात. पावसाळ्यातल्या आदेशांमध्ये धोकादायक ठिकाणी खोल पाण्यात उतरणं, सेल्फी-रील काढणं आणि मोठ्या गर्दीने जमणं यावर बंदी असते, आणि जास्त धोक्याची ठिकाणी पावसाळ्याचे दोन महिने बंद ठेवली जातात; हे नियम पाळा. धरणाच्या कडेला गाडी पार्क करताना माती ढासळू शकते. घाटात अंधारानंतर, धुक्यात गाडी चालवणं टाळा. आणि प्लास्टिक, बाटल्या पाण्यात किंवा जंगलात टाकू नका.
जवळपास अजून काय बघायचं
मुळशीपासून पुढे ताम्हिणी घाट आणि तिथले पळसे धबधबा आणि देवकुंड धबधबा आहेत. ताम्हिणी उतरून कोकणात गेलात तर कोलाडचं रिव्हर राफ्टिंग करता येतं. पुण्याहून एका दिवसात अजून कुठे जायचं हे पुण्याजवळ फिरायला ठिकाणं आणि पावसाळ्यात फिरायची ठिकाणं या यादीत बघा.
- अंधारबन ट्रेक: पिंपरी ते भिरा, ऑनलाइन नोंदणी बंधनकारक.
इथे काही बदललंय?
तिकीट, वेळ, रस्ता बंद. नुकतेच जाऊन आला असाल तर आम्हाला सांगा. आम्ही चेक करून माहिती बदलू.
WhatsApp वर कळवा तुमचा अनुभव पाठवालोक नेहमी विचारतात
पुण्याहून मुळशी धरण किती लांब आहे?
पुण्याहून चांदणी चौक-पिरंगुट-पौडमार्गे मुळशी धरण साधारण चाळीस-पन्नास किलोमीटर, दीड तास. ताम्हिणी घाट तिथून पुढे आहे.
पावसाळ्यात मुळशीला जाता येतं का?
हो, पण दरवर्षी जिल्हा प्रशासन मुळशी धरण, ताम्हिणी घाटातलं जंगल आणि काही धबधब्यांजवळ पर्यटकांवर बंदी आदेश लावतं, आणि कधी कधी दरड कोसळल्यामुळे ताम्हिणी रस्ता बंद असतो. २०२६ च्या पावसाळ्यात पुणे-ताम्हिणी रस्ता काही आठवडे बंद होता. निघण्याआधी ताजी बातमी तपासा.
मुळशी धरणात पोहता येतं का?
नको. धरणाचं पाणी खोल आणि थंड असतं, तळाशी गाळ आणि झाडांचे बुंधे असतात, आणि दरवर्षी इथे बुडण्याच्या घटना होतात. पाण्याच्या कडेला बसून आनंद घ्या.
मुळशीत राहायला कुठे आहे?
धरणाच्या आजूबाजूला आणि पौड-ताम्हिणी रस्त्यावर अनेक रिसॉर्ट्स, होमस्टे आणि कॅम्पसाइट्स आहेत. शनिवार-रविवारी आणि पावसाळ्यात आधी बुक करा.
माहितीचे स्रोत: Bridge Chronicle: Pune monsoon restrictions (Mulshi Dam, Tamhini forest, Milkybar waterfall), Free Press Journal: restrictions lifted from Lonavla to Tamhini after rain eased, PuneNow: risky spots stay closed for two months in monsoon
ही माहिती कशी चेक करतो? स्वतः जाऊन, सरकारी आणि अधिकृत माहिती बघून आणि नुकतेच जाऊन आलेल्या लोकांना विचारून. अधिक वाचा