एकवीरा देवी मंदिर, कार्ला माहिती
Ekvira Devi Temple, Karla Information in Marathi
आगरी-कोळी बांधवांची कुलदेवता, कार्ला लेण्यांच्या शेजारी डोंगरावर: पाचशे पायऱ्या, चैत्रातली पालखी आणि लोणावळ्याचं दृश्य.
Ekvira Devi Temple, Karla, Ekvira, Ekveera, Ekvira Aai, एकवीरा आई, Ekvira Devi Karla, Ekvira temple Lonavala, Karla Ekvira, Agri Koli kuldevi
एका नजरेत
- कुठे
- कार्ला, लोणावळ्यापासून साधारण १०-१२ किमी; पुण्याहून साधारण ६० किमी, मुंबईहून साधारण ९५ किमी
- प्रकार
- मंदिर
- किती अवघड
- मध्यम
- कधी जायचं
- ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी; चैत्र आणि नवरात्रात यात्रा
- पायथ्याचं गाव
- कार्ला लेणी पायथा
- वर कसं जायचं
- पायथ्याच्या पार्किंगपासून साधारण ५०० पायऱ्या; ज्येष्ठांसाठी डोली मिळते
- किती वेळ लागतो
- चढायला ३०-४५ मिनिटं; दर्शन आणि लेणी मिळून २-३ तास
- तिकीट
- मंदिराला शुल्क नाही; कार्ला लेण्यांचं पुरातत्त्व विभागाचं तिकीट वेगळं
- वेळ
- साधारण सकाळी ५ ते दुपारी १२ आणि दुपारी ३.३०/४ ते रात्री ८-९
गाडी जिथपर्यंत जाते (पायथा, पार्किंग किंवा जेट्टी) तिथपर्यंतचा रस्ता दिसेल.
चैत्रात किंवा नवरात्रात एकवीरा आईला जाणार असाल, तर आधी एक गोष्ट सांगतो. या काळात लाखो भाविक येतात आणि लोणावळा-कार्ला भागात वाहतुकीत मोठे बदल केले जातात. २०२६ च्या चैत्र यात्रेत, २४ ते २६ मार्च, पुणे जिल्हाधिकाऱ्यांनी अनेक रस्ते वळवले होते. त्यामुळे यात्रेच्या दिवसांत जाणार असाल तर त्या वर्षीचे वाहतुकीचे आदेश बघा, आणि शक्य असेल तर गाडी लांब लावून चालत जायची तयारी ठेवा.
एकवीरा आई म्हणजे काय खास?
लोणावळ्याजवळ, कार्ला लेण्यांच्या अगदी शेजारी डोंगरावर एकवीरा आईचं मंदिर आहे. आगरी-कोळी बांधवांची ही कुलदेवता, आणि त्याशिवाय सीकेपी, दैवज्ञ आणि इतर अनेक घराण्यांचीही. कोकणातून, मुंबईतून मोठमोठे ग्रुप ढोल-ताशे घेऊन, नाचत-गात देवीच्या दर्शनाला येतात. त्या उत्साहात तुम्ही एकदा तरी सहभागी व्हायला हवं.
एकाच डोंगरावर दोन हजार वर्षांपूर्वीची बौद्ध कार्ला लेणी आणि शेजारी देवीचं मंदिर, हे दृश्यही खास आहे. दर्शन आणि लेणी, दोन्ही एकाच फेरीत होतात.
थोडी कथा
परंपरेनुसार पांडवांनी वनवासाच्या काळात हे मंदिर एका रात्रीत बांधलं, आणि देवीने प्रसन्न होऊन त्यांना वर दिला. एकवीरा देवीला रेणुका मातेचं रूप मानलं जातं. शेजारची कार्ला लेणी इसवी सनापूर्वीच्या काळातली असून भारतातल्या सगळ्यात मोठ्या बौद्ध चैत्यगृहांपैकी एक आहेत.
कसं जायचं?
पुण्याहून एक्सप्रेसवे किंवा जुन्या महामार्गाने लोणावळ्याकडे जाताना कार्ला फाटा लागतो; तिथून डोंगराच्या पायथ्यापर्यंत रस्ता आहे. पुण्याहून साधारण साठ किलोमीटर, दीड तास. मुंबईहून साधारण पंचाण्णव किलोमीटर, अडीच तास.
गाडी नसेल तर पुणे-लोणावळा लोकलने मळवली स्टेशनला उतरा. तिथून कार्ला लेण्यांच्या पायथ्यापर्यंत रिक्षा मिळते, साधारण चार-पाच किलोमीटर. मुंबईहून लोणावळ्यापर्यंत रेल्वे आणि पुढे रिक्षा, असाही पर्याय आहे.
दर्शन कसं घ्यायचं आणि किती वेळ लागतो?
पायथ्याच्या पार्किंगपासून मंदिरापर्यंत साधारण पाचशे पायऱ्या आहेत. वाटेत दोन्ही बाजूंना फुलं-प्रसादाची, ओटीच्या सामानाची आणि खाण्याची दुकानं आहेत, त्यामुळे चढताना थांबायला भरपूर जागा. सावकाश चढलात तर अर्धा-पाऊण तास लागतो. घरातल्या ज्येष्ठांसाठी पायथ्याला डोलीची सोय मिळते; किती पैसे घेणार ते आधीच ठरवून घ्या.
मंदिर साधारण सकाळी पाच ते दुपारी बारा, आणि दुपारी साडेतीन-चार ते रात्री आठ-नऊ उघडं असतं. सामान्य दिवशी दर्शन पटकन होतं, पण रविवारी, मंगळवारी आणि सुट्ट्यांना रांग लागते. दर्शन झालं की शेजारची कार्ला लेणी नक्की बघा; त्यांना पुरातत्त्व विभागाचं वेगळं तिकीट आहे. लेणी आणि मंदिर मिळून दोन-तीन तास धरा.
किती खर्च येईल?
पुण्याहून चौघे मिळून गाडीने गेलात तर पेट्रोल-टोल मिळून माणशी साधारण दोनशे ते तीनशे रुपये पडतात. लोकलने मळवलीपर्यंत तिकीट अगदी कमी, आणि पुढे रिक्षा साधारण शंभर-दीडशे रुपये (रिक्षामागे). पायथ्याला पार्किंगचं छोटं शुल्क असतं. डोली घेणार असाल तर तिचा खर्च वेगळा. ओटी आणि प्रसाद पन्नास-शंभर रुपयांपासून मिळतो.
खाणं, राहणं आणि बाकी सोयी
पायऱ्यांच्या वाटेवर आणि पायथ्याला वडापाव, मिसळ, चहा, लिंबू सरबत सहज मिळतं. पायथ्याला स्वच्छतागृहं आहेत. राहायचं असेल तर लोणावळ्यात भरपूर हॉटेलं आणि रिसॉर्ट आहेत. पायऱ्यांवर माकडं खूप आहेत, त्यामुळे खाणं आणि प्रसाद पिशवीत बंद ठेवा.
कधी जायचं?
ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी हवा छान असते आणि चढताना दम लागत नाही. पावसाळ्यात सगळा डोंगर हिरवा होतो, धुकं असतं; पायऱ्या निसरड्या होतात, पण दृश्य सुंदर. उन्हाळ्यात सकाळी लवकर किंवा संध्याकाळी जा.
चैत्र महिन्यात (चैत्र शुद्ध सप्तमीला पालखी, आणि पौर्णिमेपर्यंत यात्रा) आणि अश्विन नवरात्रात प्रचंड गर्दी असते. उत्सव बघायचा असेल तर याच दिवसांत जा, पण शांत दर्शन हवं असेल तर आठवड्यातला एखादा सामान्य दिवस निवडा.
जाताना एवढं लक्षात ठेवा
यात्रेच्या दिवसांत पायऱ्यांवर खूप गर्दी असते; लहान मुलांचा हात सोडू नका. पावसाळ्यात पायऱ्यांवर शेवाळ असतं, म्हणून पकड असलेली चप्पल घाला. माकडांना खाऊ देऊ नका, नाहीतर ती मागे लागतात. आणि उतरताना घाई करू नका; गुडघ्यांवर ताण येतो, थांबत थांबत उतरा.
जवळपास अजून काय बघायचं
एकवीरा आईच्या दर्शनासोबत कार्ला लेणी तर बघाच, आणि जवळच भाजे लेणी आहेत. ट्रेकची आवड असेल तर लोहगड आणि विसापूर एका दिवसात होतात. संध्याकाळी लोणावळा-खंडाळा फिरून परत जा.
इथे काही बदललंय?
तिकीट, वेळ, रस्ता बंद. नुकतेच जाऊन आला असाल तर आम्हाला सांगा. आम्ही चेक करून माहिती बदलू.
WhatsApp वर कळवा तुमचा अनुभव पाठवालोक नेहमी विचारतात
एकवीरा देवीला किती पायऱ्या आहेत?
पायथ्याच्या पार्किंगपासून मंदिरापर्यंत साधारण पाचशे पायऱ्या आहेत. सावकाश चढलात तर अर्धा ते पाऊण तास लागतो. ज्येष्ठांसाठी पायथ्याला डोलीची सोय मिळते; दर आधी ठरवून घ्या.
एकवीरा देवीची यात्रा कधी असते?
चैत्र महिन्यात, चैत्र शुद्ध सप्तमीला पालखी सोहळा होतो आणि चैत्र पौर्णिमेपर्यंत मोठी यात्रा असते. २०२६ मध्ये पुणे जिल्हाधिकाऱ्यांनी २४ ते २६ मार्च लोणावळा परिसरात वाहतुकीत मोठे बदल केले होते. अश्विन नवरात्रातही मोठी गर्दी असते.
एकवीरा देवीला लोकलने कसं जायचं?
पुणे-लोणावळा लोकलने मळवली स्टेशन, तिथून कार्ला लेण्यांच्या पायथ्यापर्यंत रिक्षा (साधारण ४-५ किमी). मुंबईहून लोणावळ्यापर्यंत रेल्वे आणि पुढे रिक्षा.
एकवीरा देवी कोणाची कुलदेवता आहे?
आगरी-कोळी समाजाची ही प्रमुख कुलदेवता. याशिवाय सीकेपी, दैवज्ञ आणि इतर अनेक घराण्यांचीही ती कुलदेवता आहे.
माहितीचे स्रोत: Free Press Journal: Lonavala traffic changes for Ekvira yatra 2026, Triphippies: Ekvira temple timings and steps, MHADA: Ekvira Devi Chaitra palkhi
ही माहिती कशी चेक करतो? स्वतः जाऊन, सरकारी आणि अधिकृत माहिती बघून आणि नुकतेच जाऊन आलेल्या लोकांना विचारून. अधिक वाचा