गोंदवले: श्री ब्रह्मचैतन्य महाराज समाधी मंदिर माहिती
Gondavale (Gondavalekar Maharaj Samadhi) Information in Marathi
रामनामाचा आग्रह धरणारे श्री ब्रह्मचैतन्य महाराज, त्यांचं शांत समाधी मंदिर, आणि रोज हजारो भक्तांना वाढलं जाणारं प्रसाद-भोजन.
Gondavale (Gondavalekar Maharaj Samadhi), Gondavale, Gondavle, Gondavalekar Maharaj, गोंदवलेकर महाराज, Brahmachaitanya Maharaj, ब्रह्मचैतन्य महाराज, Gondavale samadhi mandir, Gondavale Budruk
एका नजरेत
- कुठे
- गोंदवले बुद्रुक, माण तालुका; साताऱ्याहून साधारण ६४ किमी, दहिवडीहून साधारण ५ किमी
- प्रकार
- मंदिर
- किती अवघड
- सोपं
- कधी जायचं
- वर्षभर; पुण्यतिथी, रामनवमी, गुरुपौर्णिमा आणि पौर्णिमांना मोठी गर्दी
- वर कसं जायचं
- सपाट; मंदिराचा परिसर चालत
- किती वेळ लागतो
- दर्शन आणि प्रसाद मिळून २-३ तास; मुक्काम करून नामसाधना करणारेही अनेक
- तिकीट
- प्रवेश शुल्क नाही
- वेळ
- समाधी मंदिरातला कार्यक्रम पहाटे साधारण ४.४५ पासून रात्री साधारण ९.४५ पर्यंत
गोंदवल्याला जाणार असाल तर आधी एक गोष्ट सांगतो: दुपारच्या आरतीच्या आधी पोचायचा प्रयत्न करा. आरतीनंतर प्रसाद-भोजन असतं, आणि गोंदवल्याचा तो साधा, गरमागरम प्रसाद हा या ठिकाणाचा खास अनुभव आहे. अनेक जण पुण्याहून पहाटे निघतात, दुपारच्या आरतीला पोचतात, प्रसाद घेतात, थोडा आराम करून पंढरपूरकडे निघतात.
गोंदवले म्हणजे काय खास?
साताऱ्याच्या पूर्वेला, माण तालुक्यातल्या कोरड्या, सपाट भागात गोंदवले हे छोटं गाव आहे. इथे श्री ब्रह्मचैतन्य गोंदवलेकर महाराजांचं समाधी मंदिर आहे. महाराजांनी आयुष्यभर एकच गोष्ट सांगितली: रामनाम घ्या, आणि भुकेल्याला अन्न द्या. आजही गोंदवल्याचं संस्थान याच दोन गोष्टींवर चालतं.
इथे गेलात की सगळ्यात आधी जाणवते ती शांतता. समाधी मंदिरात दिवसभर कुठे ना कुठे रामनामाचा जप चालू असतो. कोणी गडबड करत नाही, कोणी घाई करत नाही. आणि दुपार-रात्री प्रसाद मंडपांमध्ये हजारो लोक एकत्र बसून जेवतात; श्रीमंत-गरीब, गावचे-शहरचे, सगळे एका पंगतीत.
थोडा इतिहास
श्री ब्रह्मचैतन्य महाराजांचा जन्म १८४५ मध्ये गोंदवल्यातच झाला; त्यांचं मूळ नाव गणपती. लहानपणीच ते गुरूच्या शोधात घर सोडून निघाले आणि पुढे तुकाराम चैतन्यांकडून त्यांना अनुग्रह मिळाला. त्यांनी महाराष्ट्र, कर्नाटक आणि उत्तर भारतात अनेक राम मंदिरं स्थापन केली. १९१३ मध्ये गोंदवल्यात त्यांचं निधन झालं, आणि ज्या जागी अंत्यसंस्कार झाले तिथे समाधी मंदिर उभारलं गेलं. २०१३ मध्ये समाधीच्या शताब्दीला एकाच दिवशी अडतीस हजार भक्तांनी इथे प्रसाद घेतला, अशी संस्थानची नोंद आहे.
कसं जायचं?
पुण्याहून गोंदवले साधारण दीडशे-एकशे साठ किलोमीटर. लोणंद-फलटण-दहिवडीमार्गे किंवा साताऱ्यामार्गे जाता येतं; गाडीने साधारण साडेतीन-चार तास. साताऱ्याहून ते साधारण चौसष्ट किलोमीटर, दीड तास.
एसटीने यायचं असेल तर दहिवडी हे जवळचं बस स्थानक, गोंदवल्यापासून साधारण पाच किलोमीटर. पुणे, सातारा, फलटणहून दहिवडी आणि गोंदवल्यासाठी एसटी मिळतात, आणि गोंदवल्याला येणाऱ्या एसटी समाधी मंदिरासमोरच थांबतात. रेल्वेने यायचं असेल तर सातारा किंवा लोणंद स्टेशन, आणि पुढे एसटी.
दर्शन कसं घ्यायचं आणि किती वेळ लागतो?
समाधी मंदिरातला दिवसाचा कार्यक्रम पहाटे साधारण पावणेपाचला काकड आरतीने सुरू होतो आणि रात्री साधारण पावणेदहापर्यंत चालतो. मध्ये पूजा, आरत्या, प्रवचन आणि नामजप असतो. आधी समाधीचं दर्शन घ्या. शेजारी आईसाहेबांचं (महाराजांच्या पत्नीचं) समाधी मंदिर आणि महाराजांच्या आवडत्या घोड्याची, बत्ताशाची, समाधीही आहे.
परिसरात थोरलं राम मंदिर, धाकटं राम मंदिर, दत्त मंदिर आणि शनी मंदिर ही महाराजांनी स्थापन केलेली मंदिरं आहेत. महाराजांचं पुस्तकविक्री केंद्रही आहे; “श्री ब्रह्मचैतन्य महाराजांची प्रवचनं” हे पुस्तक अनेक घरांत रोज वाचलं जातं. दर्शन आणि प्रसाद मिळून दोन-तीन तास धरा. नामसाधनेसाठी आलेले अनेक भक्त इथे दिवसेंदिवस राहतात.
किती खर्च येईल?
दर्शनाला शुल्क नाही, आणि प्रसाद-भोजन संस्थानतर्फे सगळ्या भक्तांना वाढलं जातं; इच्छेप्रमाणे देणगी देता येते. पुण्याहून चौघे मिळून गाडीने गेलात तर जाऊन-येऊन माणशी साधारण चारशे ते सहाशे रुपये पेट्रोल. पुण्याहून एसटीने दहिवडीपर्यंत एकीकडे साधारण दोनशे ते अडीचशे रुपये. राहायचं असेल तर संस्थानच्या खोल्यांबद्दल कार्यालयात विचारा.
खाणं, राहणं आणि बाकी सोयी
प्रसाद मंडपांमध्ये दुपारी आणि रात्री प्रसाद-भोजन मिळतं; एका वेळी हजारो लोकांसाठी स्वयंपाक होईल अशी मोठी व्यवस्था आहे. संस्थानकडे भक्तांसाठी राहायच्या खोल्या आहेत, ज्यात अपंग भक्तांसाठीही सोय केलेली आहे. संस्थानचं चैतन्य रुग्णालयही आवारात आहे. गावात आणि दहिवडीत छोटी हॉटेलं आहेत. संस्थानच्या कार्यालयाचा फोन नंबर त्यांच्या वेबसाईटवर आहे; मोठ्या उत्सवाला जाण्याआधी फोन करून विचारा.
कधी जायचं?
गोंदवल्याला वर्षभर जाता येतं. माण तालुका कोरडा आणि उष्ण भाग आहे, त्यामुळे उन्हाळ्यात दुपारी प्रवास टाळा.
मार्गशीर्ष वद्य दशमीला महाराजांची पुण्यतिथी असते, आणि त्या आधीचे काही दिवस मोठा उत्सव असतो; हजारो भक्त येतात. रामनवमी, गुरुपौर्णिमा, गोकुळाष्टमी, दासनवमी आणि प्रत्येक पौर्णिमेलाही गर्दी असते. शांतपणे बसून नाम घ्यायचं असेल तर आठवड्यातला सामान्य दिवस निवडा.
जाताना एवढं लक्षात ठेवा
समाधी मंदिरात शांतता पाळा; अनेक जण नामजप करत बसलेले असतात. फोन सायलेंटवर ठेवा. प्रसाद मंडपात पानात लागेल तेवढंच घ्या, अन्न टाकू नका; महाराजांचा अन्नदानावर खूप भर होता. आणि दुपारचा प्रसाद घ्यायचा असेल तर आरतीच्या वेळेच्या आधी पोचा.
जवळपास अजून काय बघायचं
गोंदवल्याहून साधारण शंभर किलोमीटरवर पंढरपूरचं विठ्ठल मंदिर आहे; अनेक भक्त दोन्ही एकाच फेरीत करतात. साताऱ्याकडे परतत असाल तर सज्जनगड (समर्थ रामदास स्वामींची समाधी) आणि अजिंक्यतारा करता येतो. दत्तभक्त असाल तर नृसिंहवाडी पण बघा.
इथे काही बदललंय?
तिकीट, वेळ, रस्ता बंद. नुकतेच जाऊन आला असाल तर आम्हाला सांगा. आम्ही चेक करून माहिती बदलू.
WhatsApp वर कळवा तुमचा अनुभव पाठवालोक नेहमी विचारतात
गोंदवल्याला प्रसाद मिळतो का?
हो. अन्नदान हे गोंदवले संस्थानचं मुख्य काम आहे. पाच प्रसाद मंडपांमध्ये रोज हजारो भक्तांना दुपारी आणि रात्री प्रसाद-भोजन वाढलं जातं. गोंदवल्याचा साधा, चविष्ट प्रसाद अनेकांच्या कायम लक्षात राहतो.
गोंदवल्याला राहायची सोय आहे का?
हो. संस्थानकडे साधकांसाठी आणि भक्तांसाठी राहायच्या खोल्या आहेत. मोठ्या उत्सवांना आधी संस्थानच्या कार्यालयात चौकशी करा.
गोंदवल्याला कसं जायचं?
जवळचं बस स्थानक दहिवडी, गोंदवल्यापासून साधारण पाच किलोमीटर. गोंदवल्याला येणाऱ्या एसटी समाधी मंदिरासमोरच थांबतात. साताऱ्याहून साधारण ६४ किमी, पुण्याहून साधारण १५०-१६० किमी.
गोंदवलेकर महाराजांची पुण्यतिथी कधी असते?
मार्गशीर्ष वद्य दशमीला. त्या आधीचे काही दिवस गोंदवल्याला मोठा उत्सव असतो आणि हजारो भक्त येतात.
माहितीचे स्रोत: Shri Brahmachaitanya Gondavalekar Maharaj Sansthan, Wikipedia: Gondavale, ZP Satara: Gondavale
ही माहिती कशी चेक करतो? स्वतः जाऊन, सरकारी आणि अधिकृत माहिती बघून आणि नुकतेच जाऊन आलेल्या लोकांना विचारून. अधिक वाचा