नृसिंहवाडी (नरसोबाची वाडी) माहिती
Narsobawadi (Nrusinhawadi) Information in Marathi
कृष्णा-पंचगंगेच्या संगमावर श्री नृसिंह सरस्वतींच्या मनोहर पादुका, आणि पुरात नदीच मंदिरात येते तो दक्षिणद्वार सोहळा.
Narsobawadi (Nrusinhawadi), Narsobawadi, Nrusinhawadi, Narsinhwadi, नरसोबाची वाडी, Narsoba wadi Datta mandir, Manohar Paduka, Dakshin dwar sohala, दक्षिणद्वार
एका नजरेत
- कुठे
- नृसिंहवाडी, शिरोळ तालुका; कोल्हापूरहून साधारण ४५-५० किमी, सांगली-मिरजहून साधारण २०-२५ किमी
- प्रकार
- मंदिर
- किती अवघड
- सोपं
- कधी जायचं
- ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी; दत्त जयंती आणि गुरुद्वादशीला मोठा उत्सव
- वर कसं जायचं
- सपाट; घाटावरून मंदिरात
- किती वेळ लागतो
- दर्शन आणि घाट १-२ तास
- तिकीट
- प्रवेश शुल्क नाही
- वेळ
- साधारण सकाळी ५ ते दुपारी १२ आणि दुपारी ३.३० ते रात्री ८
पावसाळ्यात नृसिंहवाडीला जायचा विचार असेल तर आधी एक गोष्ट सांगतो. कृष्णेला पूर आला की संगमाचा घाट आणि मंदिराचा अर्धा भाग पाण्याखाली जातो. अशा वेळी उत्सवमूर्ती जवळच्या नारायण स्वामी मठात दर्शनासाठी ठेवली जाते, आणि घाटाजवळ जायला मनाई असते. त्यामुळे जुलै-ऑगस्टमध्ये निघण्याआधी कोल्हापूर-सांगलीच्या पुराच्या बातम्या एकदा बघून घ्या.
नृसिंहवाडी म्हणजे काय खास?
कोल्हापूर जिल्ह्यात, जिथे पंचगंगा कृष्णेला मिळते, त्या संगमावर हे दत्त मंदिर आहे. दत्तभक्तांसाठी गाणगापूर, औदुंबर आणि नृसिंहवाडी ही तिन्ही ठिकाणं खूप महत्त्वाची. श्री नृसिंह सरस्वती, म्हणजे दत्तात्रेयांचे दुसरे अवतार मानले जाणारे यती, इथे बारा वर्षं राहिले, अशी परंपरा आहे. मंदिरात त्यांच्या “मनोहर पादुका” आहेत, आणि त्यांचंच दर्शन इथे मुख्य मानलं जातं.
इथलं वातावरण तुम्हाला वेगळं वाटेल. मोठं भव्य मंदिर नाही, तर नदीकाठचा घाट, त्यावर छोटं मंदिर, सतत चालू असलेला गुरुचरित्राचा पाठ, आणि संध्याकाळी पालखी. नदीच्या कडेला बसलात की वेळ कसा जातो कळत नाही.
दक्षिणद्वार सोहळा
नृसिंहवाडीची एक अनोखी गोष्ट म्हणजे दक्षिणद्वार सोहळा. पावसाळ्यात कृष्णेचं पाणी वाढलं की ते मंदिराच्या उत्तरेकडच्या दारातून आत शिरतं आणि दक्षिणेकडच्या दारातून बाहेर पडतं. नदीच जणू पादुकांना स्नान घालते, असं भाविक मानतात. हा सोहळा बघायला लोक मुद्दाम येतात, पण तेव्हा पाण्याचा जोर असतो; घाटावर उभं राहून बघा, पाण्यात उतरू नका.
कसं जायचं?
कोल्हापूरहून नृसिंहवाडी साधारण पंचेचाळीस-पन्नास किलोमीटर, म्हणजे गाडीने सव्वा-दीड तास. सांगली आणि मिरजहून ते फक्त वीस-पंचवीस किलोमीटर आहे. पुण्याहून येणार असाल तर कोल्हापूर किंवा सांगलीमार्गे साधारण अडीचशे किलोमीटर, पाच-साडेपाच तास.
रेल्वेने यायचं असेल तर जवळचं स्टेशन जयसिंगपूर, तिथून रिक्षा किंवा एसटीने बारा-पंधरा किलोमीटर. मिरज जंक्शनवर जास्त गाड्या थांबतात, तिथून एसटी सोयीची. कोल्हापूर, सांगली, मिरज आणि इचलकरंजीहून नृसिंहवाडीसाठी एसटी नियमित मिळतात.
दर्शन कसं घ्यायचं आणि किती वेळ लागतो?
मंदिर साधारण सकाळी पाच ते दुपारी बारा आणि दुपारी साडेतीन ते रात्री आठ उघडं असतं. पहाटेची काकड आरती आणि संध्याकाळची पालखी हे दोन वेळ खूप सुंदर असतात; जमलं तर यातला एक तरी अनुभवा. सामान्य दिवशी दर्शनाला अर्धा तासही पुरतो. गुरुवारी, पौर्णिमेला आणि सुट्ट्यांना गर्दी जास्त असते.
दर्शन झाल्यावर संगमाच्या घाटावर थोडा वेळ बसा. अनेक भाविक इथे संगमात स्नान करतात; पाणी शांत असेल तेव्हाच, आणि घाटाच्या पायऱ्यांजवळच. गावात नारायण स्वामी मठ, रामचंद्र योगी मंदिर आणि श्री टेंब्ये स्वामींशी जोडलेली ठिकाणंही आहेत.
किती खर्च येईल?
कोल्हापूरहून एसटीने आलात तर एकीकडचं तिकीट साधारण सत्तर ते शंभर रुपये. स्वतःच्या गाडीने चौघे मिळून कोल्हापूरहून जाऊन-येऊन गेलात तर माणशी साधारण दीडशे-दोनशे रुपये पेट्रोल. दर्शनाला शुल्क नाही. गावात जेवण साधारण शंभर ते दोनशे रुपये माणशी, आणि पेढे-बासुंदी घेणार असाल तर त्याचे वेगळे धरा.
खाणं, राहणं आणि बाकी सोयी
नृसिंहवाडीचे पेढे आणि बासुंदी प्रसिद्ध आहेत; मंदिराच्या गल्ल्यांमध्ये जुनी दुकानं आहेत. गावात साधी खानावळ आणि नाश्त्याची हॉटेलं आहेत. भक्तनिवास आणि मठांमध्ये राहायची सोय होते, पण दत्त जयंतीला जागा आधीच भरते; तेव्हा कोल्हापूर, सांगली किंवा जयसिंगपूरमध्ये राहणं सोयीचं. गाडी गावाबाहेरच्या पार्किंगमध्ये लावावी लागते, कारण मंदिराकडच्या गल्ल्या अरुंद आहेत.
कधी जायचं?
ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी हा सगळ्यात चांगला काळ. दत्त जयंती (मार्गशीर्ष पौर्णिमा, साधारण डिसेंबरमध्ये), गुरुद्वादशी आणि नृसिंह सरस्वती जयंतीला मोठा उत्सव असतो आणि प्रचंड गर्दीही. पावसाळ्यात दक्षिणद्वार सोहळा बघायचा असेल तर पुराची परिस्थिती तपासूनच जा.
जाताना एवढं लक्षात ठेवा
संगमात स्नान करताना प्रवाहाचा अंदाज येत नाही; पावसाळ्यात आणि पाणी वाढलेलं असताना पाण्यात उतरू नका. मंदिर परिसरात पारंपरिक कपडे घाला. घाटावरच्या पायऱ्या ओल्या असतात, चप्पल काढून चालताना सावकाश चला. आणि पेढे घेताना दुकानात बिल विचारा, कारण गर्दीच्या दिवशी दर वेगवेगळे सांगितले जातात.
जवळपास अजून काय बघायचं
नृसिंहवाडीहून साधारण वीस किलोमीटरवर खिद्रापूरचं कोपेश्वर मंदिर आहे; दोन्ही एकाच दिवसात आरामात होतात. कोल्हापूरला परत जाताना महालक्ष्मी मंदिर आणि वेळ असेल तर ज्योतिबा करता येतं. दत्तभक्त असाल तर गोंदवल्याच्या श्री ब्रह्मचैतन्य महाराजांच्या समाधी मंदिराची माहितीही बघा.
इथे काही बदललंय?
तिकीट, वेळ, रस्ता बंद. नुकतेच जाऊन आला असाल तर आम्हाला सांगा. आम्ही चेक करून माहिती बदलू.
WhatsApp वर कळवा तुमचा अनुभव पाठवालोक नेहमी विचारतात
नृसिंहवाडीचं दत्त मंदिर किती वाजता उघडतं?
साधारण सकाळी पाच ते दुपारी बारा आणि दुपारी साडेतीन ते रात्री आठ. आरती आणि पालखीच्या वेळी गर्दी वाढते. सणांना वेळा बदलतात.
दक्षिणद्वार सोहळा म्हणजे काय?
पावसाळ्यात कृष्णेला पूर आला की नदीचं पाणी मंदिराच्या उत्तरेकडच्या दारातून आत येऊन दक्षिणेकडच्या दारातून बाहेर पडतं. याला दक्षिणद्वार सोहळा म्हणतात आणि तो बघायला भाविक येतात. पुराच्या काळात उत्सवमूर्ती नारायण स्वामी मठात दर्शनासाठी ठेवली जाते.
नृसिंहवाडीला रेल्वेने कसं जायचं?
जवळचं स्टेशन जयसिंगपूर (साधारण १२-१५ किमी). मिरज जंक्शन आणि कोल्हापूरहूनही एसटी आणि रिक्षा मिळतात.
नृसिंहवाडीत काय खायचं?
इथले पेढे आणि बासुंदी प्रसिद्ध आहेत. मंदिराच्या गल्ल्यांमध्ये अनेक जुनी दुकानं आहेत; परत जाताना घरच्यांसाठी पेढे नक्की घ्या.
माहितीचे स्रोत: Incredible India: Narsobawadi Temple (timings), Wikipedia: Narsobawadi, Lokmat: Datta temple submerged in flood, utsav murti moved
ही माहिती कशी चेक करतो? स्वतः जाऊन, सरकारी आणि अधिकृत माहिती बघून आणि नुकतेच जाऊन आलेल्या लोकांना विचारून. अधिक वाचा