मराठी ट्रॅव्हलआपला प्रवास, आपल्या भाषेत

रामटेक माहिती: गडमंदिर, खिंडसी तलाव आणि कालिदास स्मारक

Ramtek Information in Marathi

जिथे प्रभू रामचंद्र वनवासात थांबले आणि कालिदासाने मेघदूत लिहिलं असं मानतात: टेकडीवरचं किल्ल्यातलं मंदिर आणि खाली खिंडसीचं पाणी.

Ramtek, Ramtek, रामटेक, Ramtek temple, Ramtek fort temple, गडमंदिर, Ramagiri, Khindsi lake, खिंडसी तलाव, Kalidas Smarak, कालिदास स्मारक, Ambala lake

एका नजरेत

कुठे
नागपूरच्या ईशान्येला; नागपूर स्टेशनहून साधारण ५०-५६ किमी, नागपूर-जबलपूर महामार्गावर मनसरहून आत
प्रकार
मंदिर
किती अवघड
सोपं
कधी जायचं
ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी; पावसाळ्यात परिसर हिरवागार
पायथ्याचं गाव
रामटेक शहर
वर कसं जायचं
गाडीने टेकडीवरच्या मंदिराजवळ, किंवा गावातून पायऱ्यांनी
किती वेळ लागतो
एक दिवस (मंदिर, कालिदास स्मारक, अंबाळा, खिंडसी)
तिकीट
मंदिराला शुल्क नाही; खिंडसीला बोटिंगचे वेगळे दर
वेळ
मंदिर साधारण सकाळी लवकर ते संध्याकाळी ६
इथे कसं जायचं? Google Maps वर रस्ता बघा

रामटेकला जायचं ठरवलं असेल, तर सकाळी आठपर्यंत नागपूरहून निघा. आधी टेकडीवरचं मंदिर आणि कालिदास स्मारक करा, कारण तिथे सावली कमी आहे, आणि दुपार खिंडसी तलावाला द्या. एका दिवसात सगळं आरामात होतं.

रामटेक म्हणजे काय खास?

नागपूरपासून साधारण पन्नास किलोमीटरवर, रामगिरी टेकडीवर एका किल्ल्याच्या आत रामाचं मंदिर आहे. वनवासात असताना प्रभू रामचंद्र, सीता आणि लक्ष्मण इथे थांबले, म्हणून या जागेला “रामटेक” नाव पडलं, अशी आख्यायिका आहे. आजचं मंदिर अठराव्या शतकात नागपूरच्या रघुजी भोसले यांनी बांधलं, असं मानलं जातं.

पण रामटेकचा इतिहास त्याहून खूप जुना आहे. पाचव्या शतकात वाकाटक घराण्याच्या राणी प्रभावतीगुप्तेच्या काळात इथे नरसिंह, त्रिविक्रम, वराह यांची मंदिरं बांधली गेली, आणि महाकवी कालिदासाने याच रामगिरीवर “मेघदूत” लिहिलं, असं मानलं जातं. म्हणजे एका टेकडीवर पुराण, इतिहास आणि साहित्य, तिन्ही एकत्र.

टेकडीवर काय बघायचं?

ठिकाण कुठे खास
राम गडमंदिर रामगिरी टेकडीवर, किल्ल्यात भोसलेकालीन मंदिर; गाभाऱ्यात फोटो नाही
वाकाटक मंदिरं, कापूर-सिंदूर बावडी मंदिराजवळ पाचव्या शतकातली मंदिरं
कालिदास स्मारक मंदिरापासून ~२.७ किमी पूर्वेला मेघदूत-शाकुंतलावरची चित्रं
अंबाळा तलाव पायथ्याला, ~१.५ किमी वाट जुन्या मंदिरांचा समूह
खिंडसी तलाव रामटेकपासून ~३.५ किमी बोटिंग, जलक्रीडा, एमटीडीसी रिसॉर्ट

टेकडीला वळसा घालून गाडीरस्ता वर जातो, आणि पूर्व बाजूला कालिदास स्मारकाजवळ पार्किंग आहे. गावातून पायऱ्यांनीही वर चढता येतं. वर किल्ल्याच्या तटबंदीत राम, सीता आणि लक्ष्मणाचं पांढरंशुभ्र मंदिर आहे. दिवाळीत हे संपूर्ण मंदिर दिव्यांनी उजळून निघतं. गाभाऱ्यात फोटो काढू नका.

मंदिराजवळ जुनी वाकाटककालीन मंदिरं, कापूर बावडी आणि सिंदूर बावडी या जुन्या विहिरी आहेत. तटबंदीवरून खालचा परिसर आणि दूरवर खिंडसीचं पाणी दिसतं.

कालिदास स्मारक मंदिर परिसरापासून साधारण पावणेतीन किलोमीटर पूर्वेला आहे: गोलाकार इमारत, आणि आतल्या भिंतींवर कालिदासाच्या जीवनावरची आणि त्याच्या काव्यातली चित्रं. मेघदूत, शाकुंतल वाचलेलं असेल तर ही चित्रं बघायला फार मजा येते.

अंबाळा तलाव आणि जैन मंदिर

टेकडीच्या पायथ्याला, यात्रेकरूंच्या वाटेने साधारण दीड किलोमीटरवर अंबाळा तलाव आहे: पवित्र मानलं जाणारं पाणी, आणि त्याच्या काठावर जुन्या मंदिरांचा समूह. शांतपणे फिरायला ही जागा छान आहे. गावात शांतिनाथांचं मोठं जैन मंदिरही आहे.

खिंडसी तलाव

रामटेकपासून साधारण साडेतीन किलोमीटरवर खिंडसी तलाव आहे: जंगल आणि टेकड्यांनी वेढलेलं मोठं पाणी. इथे मोटरबोट, पॅडल बोट, रोइंग बोट आणि वॉटर स्कूटरसारख्या जलक्रीडा आहेत. एमटीडीसीचं रिसॉर्ट तलावाच्या काठावर आहे, आणि तिथल्या खोल्यांमधून तलावाचं सुंदर दृश्य दिसतं. आजूबाजूला काही साहसी कॅम्पही आहेत, जिथे कायाकिंग आणि मुक्काम करता येतो. संध्याकाळी तलावावरचा सूर्यास्त बघा.

कसं जायचं?

नागपूरहून नागपूर-जबलपूर महामार्गाने मनसरपर्यंत, आणि तिथून रामटेककडे वळा; साधारण पन्नास-छपन्न किलोमीटर, सव्वा ते दीड तास. नागपूरहून रामटेकला एसटी नियमित जातात. रामटेकमध्ये मंदिर, स्मारक आणि खिंडसी करायला रिक्षा किंवा स्वतःची गाडी सोयीची. रामटेकला रेल्वे स्टेशनही आहे, पण नागपूरहून रस्त्याने जाणं सोपं.

एका दिवसाचा प्लॅन

वेळ काय
सकाळी ८ नागपूरहून निघा (मनसरमार्गे)
९.३० ते १२.३० गडमंदिर, जुनी मंदिरं, कालिदास स्मारक
दुपारी जेवण, अंबाळा तलाव
३ नंतर खिंडसी तलाव, बोटिंग, सूर्यास्त
संध्याकाळ नागपूरला परत

सकाळी आठला नागपूरहून निघा. साडेनऊ ते साडेबारा टेकडीवरचं मंदिर, जुनी मंदिरं आणि कालिदास स्मारक. दुपारी गावात जेवण, आणि वेळ असेल तर अंबाळा तलाव. दुपारी तीनपासून खिंडसी तलाव, बोटिंग आणि सूर्यास्त, आणि संध्याकाळी नागपूरला परत. पेंचला जाणार असाल तर रामटेक वाटेतच येतं; पेंचचं खुर्सापार गेट इथून फार लांब नाही.

किती खर्च येईल?

मंदिर आणि स्मारकाला शुल्क नाही. नागपूरहून एसटीने जाऊन-येऊन माणशी साधारण दीडशे-दोनशे रुपये. चौघे गाडीने गेलात तर पेट्रोल माणशी दीडशे-दोनशे. खिंडसीला बोटिंगचे दर बोटीच्या प्रकारानुसार वेगळे. खाणं धरून एकूण माणशी साधारण पाचशे ते आठशे रुपये.

कधी जायचं?

ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी सगळ्यात चांगला काळ. पावसाळ्यानंतर टेकडी आणि खिंडसीचा परिसर हिरवागार असतो. उन्हाळ्यात विदर्भाचं ऊन खूप कडक असतं, म्हणून सकाळी लवकर मंदिर करा. रामनवमी आणि दिवाळीला मंदिरात भक्तांची गर्दी असते.

जाताना एवढं लक्षात ठेवा

टेकडीवर माकडं आहेत; हातात खाऊच्या पिशव्या उघड्या ठेवू नका. पायऱ्यांनी चढणार असाल तर पाणी सोबत ठेवा. खिंडसीला बोटिंग करताना लाइफ जॅकेट घाला, आणि तलावात पोहायला उतरू नका.

जवळपास अजून काय बघायचं

इथे काही बदललंय?

तिकीट, वेळ, रस्ता बंद. नुकतेच जाऊन आला असाल तर आम्हाला सांगा. आम्ही चेक करून माहिती बदलू.

WhatsApp वर कळवा तुमचा अनुभव पाठवा

लोक नेहमी विचारतात

नागपूरहून रामटेक किती लांब आहे?

नागपूर रेल्वे स्टेशनहून रामटेक साधारण ५०-५६ किलोमीटर, सव्वा ते दीड तास. नागपूर-जबलपूर महामार्गावर मनसर गावापासून रामटेककडे वळायचं.

रामटेक मंदिर कोणी बांधलं?

आजचं राम मंदिर अठराव्या शतकात नागपूरच्या रघुजी भोसले यांनी बांधलं, असं मानलं जातं. पण रामगिरी टेकडीवरची मंदिरं त्याहून खूप जुनी आहेत; वाकाटक काळातली नरसिंह, त्रिविक्रम, वराह अशी मंदिरंही इथे आहेत.

खिंडसी तलाव कुठे आहे?

रामटेकपासून साधारण साडेतीन किलोमीटरवर, जंगल आणि टेकड्यांनी वेढलेला मोठा तलाव. इथे मोटरबोट, पॅडल बोट आणि इतर जलक्रीडा आहेत, आणि एमटीडीसीचं रिसॉर्ट आहे.

कालिदासाने मेघदूत रामटेकला लिहिलं का?

महाकवी कालिदासाने मेघदूत रामगिरीवर, म्हणजे रामटेकला लिहिलं, असं मानलं जातं. म्हणूनच इथे कालिदास स्मारक आहे, आणि कविकुलगुरू कालिदास संस्कृत विद्यापीठही रामटेकला आहे.

तुमचा प्रश्न WhatsApp वर विचारा

माहितीचे स्रोत: Indianetzone: Ramagiri, Ramtek (50 km from Nagpur, Khindsi 3.5 km, boating), Durg Bharari: Ramtek fort, Kalidas memorial, Vakataka temples, route via Mansar, Outlook Traveller: Exploring Ramtek (temple, Khindsi lake), Yatradham: Ramtek temple built by Raghuji Bhosale, timings

ही माहिती कशी चेक करतो? स्वतः जाऊन, सरकारी आणि अधिकृत माहिती बघून आणि नुकतेच जाऊन आलेल्या लोकांना विचारून. अधिक वाचा

भटकंती प्लॅन, थेट ईमेलवर

नवी ठिकाणं, सोपे ट्रिप प्लॅन आणि घाट-किल्ल्यांचे ताजे अपडेट्स. महिन्यातून दोनदा, तुमच्या inbox मध्ये.

जवळपास आणि अजून काय बघायचं

दीक्षाभूमी जिथे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी लाखो अनुयायांसोबत धम्मदीक्षा घेतली ती पवित्र भूमी: पांढरा स्तूप, बोधिवृक्ष आणि शांतता. नागपूर शहर
नागपूर एका दिवसात देशाचा मध्यबिंदू, संत्र्यांचं शहर आणि दीक्षाभूमी: सकाळी स्तूप, दुपारी विज्ञान केंद्र, संध्याकाळी फुटाळ्यावर, आणि रात्री सावजी. नागपूर शहर
पेंच व्याघ्र प्रकल्प नागपूरपासून दीड-दोन तासांवर, पेंच नदीच्या दोन्ही काठांवरचं सागाचं जंगल: वाघ, रानकुत्री, अस्वल, आणि गर्दी ताडोबापेक्षा कमी. रामटेक-पारशिवनी भाग, नागपूर
उमरेड-कऱ्हांडला अभयारण्य नागपूरपासून तासाभरावर वाघांचं जंगल: "जय" वाघामुळे प्रसिद्ध झालेलं, लहान पण वाघ दिसण्याची चांगली शक्यता असलेलं अभयारण्य. उमरेड-कुही-भिवापूर (नागपूर) आणि पवनी (भंडारा)
अष्टविनायक गणपती आठ स्वयंभू गणपती, तीन जिल्हे. परंपरेनुसार मोरगावपासून सुरुवात आणि मोरगावलाच सांगता. पुणे, अहिल्यानगर आणि रायगड जिल्हा
अंबाजोगाई योगेश्वरी देवी अनेक घराण्यांची कुलदेवता योगेश्वरी, मराठीतला पहिला ग्रंथ लिहिला गेला ती मुकुंदराजांची भूमी, आणि परळी वैजनाथपासून फक्त २५ किमी. अंबाजोगाई तालुका, बीड
एकवीरा देवी आगरी-कोळी बांधवांची कुलदेवता, कार्ला लेण्यांच्या शेजारी डोंगरावर: पाचशे पायऱ्या, चैत्रातली पालखी आणि लोणावळ्याचं दृश्य. मावळ तालुका, पुणे
गोंदवले रामनामाचा आग्रह धरणारे श्री ब्रह्मचैतन्य महाराज, त्यांचं शांत समाधी मंदिर, आणि रोज हजारो भक्तांना वाढलं जाणारं प्रसाद-भोजन. माण तालुका, सातारा
सगळे बघानागपूर जिल्हा

App म्हणून Save करा

  1. खाली (किंवा वर) Share बटणावर टॅप करा.
  2. यादीत खाली स्क्रोल करून Add to Home Screen निवडा.
  3. वर उजवीकडे Add दाबा. होम स्क्रीनवर मराठी ट्रॅव्हलचा आयकॉन येईल.